WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU A (WZW A) - „żółtaczka pokarmowa”, „żółtaczka typu A”. Każda osoba nieuodporniona może ulec zakażeniu.
Przebieg kliniczny zależy wieku. Zachorowania u dzieci przebiegają zwykle bezobjawowo lub skąpoobjawowo, osoby dorosłe chorują na ogół pełnoobjawowo. Ze względu na cięższy przebieg u dorosłych WZW typu A jest szczególnie groźne dla kobiet w ciąży, osób w podeszłym wieku oraz chorych na przewlekłą chorobę wątroby. W tych ostatnich przypadkach choroba może przybrać postać piorunującą charakteryzującą się poważnym przebiegiem, a nawet wysoką śmiertelnością. Po przebyciu WZW typu A nie stwierdza się przewlekłego zapalenia, marskości i raka pierwotnego wątroby.
Objawy WZW A
Choroba (przede wszystkim u osób dorosłych) charakteryzuje się nagłym początkiem i wyraźnymi objawami, takimi jak:
- objawy grypopodobne (w pierwszym okresie),
- objawy ze strony układu pokarmowego: odbijanie, zgaga, nudności, wzdęcia, uczucie wczesnej sytości,
- ciemny mocz, blade stolce, żółtaczka (zażółcenie skóry, białkówek oczu, błon śluzowych).
Okres wylęgania (tj. od zakażenia do wystąpienia objawów) wynosi średnio 28-30 dni (zakres od 15 do 50 dni).
Okres zakaźności: Osoba chora wydala duże ilości wirusa wraz z kałem nawet przez kilka tygodni, przy czym wydalanie wirusa może zacząć się od 2 do 3 tygodni przed wystąpieniem żółtaczki (lub zwiększonej aktywności enzymów wątrobowych ), czyli w czasie, gdy osoba ta wydaje się jeszcze zdrowa, do ok. 1 tygodnia po wystąpieniu objawów. Zakażone dzieci mogą wydalać wirusa dłużej niż dorośli. Wirus znajduje się także we krwi oraz ślinie chorego, ale stężenie jest o kilka rzędów wielkości mniejsze niż w kale.
Leczenie: Leczenie WZW typu A jest wyłącznie objawowe. WZW typu A nie przechodzi w przewlekłe zapalenie wątroby, jednak powrót chorego do pełnej aktywności może trwać kilka miesięcy (zwykle do 2 miesięcy, niekiedy pół roku), a chory z objawami zwykle wymaga diagnostyki w warunkach szpitalnych.
Ludzie są jedynym rezerwuarem wirusa HAV, który przenoszony jest głównie drogą pokarmową, jak też drogą zakażeń typu kałowo-doustnych (tzw. choroba brudnych rąk).
Do zakażenia może dojść przez:
- kontakt bezpośredni z zakażonym człowiekiem (np. przeniesienie wirusa poprzez nieumyte ręce po wyjściu z toalety), dotykanie brudnych powierzchni (klamek, włączników, baterii umywalkowych, przycisków spustowych w WC, klapy w toalecie), na których znajduje się wirus „umieszczony” tam przez osoby chore nie myjące rąk.
- kontakty seksualne, zwłaszcza oralno - analne, z osobą zakażoną lub chorą,
- poprzez spożycie skażonego pożywienia (np. nieumytych owoców i warzyw, owoców morza, produktów niepoddanych odpowiedniej obróbce) i skażonej wody.
- Na powierzchniach wirus może przeżyć około 7 dni. Ginie w temperaturze ok. 70 st. Celsjusza
Czynniki ryzyka zachorowania:
- bliski kontakt z chorym (zwłaszcza wspólne mieszkanie) lub wspólne miejsce pracy
- seksualne kontakty analne MSM
- praca przy usuwaniu odpadów komunalnych i płynnych nieczystości oraz konserwacja służących do tego urządzeń.
- podróż do kraju endemicznego występowania HAV
- spożywanie owoców morza, zwłaszcza skorupiaków i surowych ostryg
Profilaktyka
Aby zapobiegać występowaniu chorób przenoszonych drogą pokarmową, w tym WZW A, zawsze należy przestrzegać tzw. 5 kroków do bezpiecznej żywności (zalecenia WHO):
1. Wypracuj u siebie i bliskich nawyk prawidłowego mycia rąk ciepłą woda i mydłem po skorzystaniu z toalety oraz przed spożywaniem posiłków, a w miejscu pracy stosuj dodatkowo dezynfekcję rąk.
2. Wypracuj u siebie i bliskich nawyk niedotykanie ust i okolicy nosa rękami.Po wydmuchaniu nosa wyrzuć zużytą chusteczkę i umyj ręce.
3. Utrzymuj czystość. Często myj i dezynfekuj powierzchnie dotykowe i blaty.
4. Oddzielaj żywność surową od ugotowanej.
5. Gotuj dokładnie.
6. Utrzymuj żywność w odpowiedniej temperaturze.
7. Używaj bezpiecznej wody i żywności.
Oprócz stosowania zasad higieny najlepszym sposobem zapobiegania zachorowaniu na wirusowe zapalenie wątroby typu A są szczepienia ochronne. Odporność po szczepieniu jest długotrwała (ok. 20 lat
Profilaktykę poekspozycyjną zaleca się osobom nieuodpornionym, a narażonym na zakażenie poprzez z osobą chorą na WZW typu A(np.kontakt domowy lub seksualny, spożywanie żywności zakażonej wirusem HAV). Szczepienie powinno być wykonane nie później niż 2 tygodnie od tego kontaktu.
Szczepienia przeciwko WZW A są zalecane:
- osobom wyjeżdżającym do krajów o wysokiej i pośredniej endemiczności zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A;
- osobom zatrudnionym przy produkcji i dystrybucji żywności, usuwaniu odpadów komunalnych i płynnych nieczystości czy przy konserwacji urządzeń służących temu celowi;
- dzieciom w wieku przedszkolnym, szkolnym oraz młodzieży, które nie chorowały na wirusowe zapalenie wątroby typu A;
- w zależności od sytuacji epidemiologicznej, osobom z grup ryzyka, w których obserwuje się zwiększoną liczbę zachorowań, w szczególności narażonym w związku z ryzykownymi zachowaniami.
CHOROBY BRUDNYCH RĄK to choroby przewodu pokarmowego wywoływane przez bakterie, wirusy i pasożyty, które przedostały się do organizmu ludzkiego poprzez jamę ustną, na skutek niewłaściwej higieny rąk.
Kontakt z brudnymi warzywami lub owocami, ze zwierzętami, z pieniędzmi, korzystanie z toalety, dotknięcie klamki, telefonu, trzymanie się poręczy w autobusie lub tramwaju sprawia, że na nasze ręce dostaje się od 100 do 10 tys. drobnoustrojów chorobotwórczych.
Do chorób brudnych rąk zaliczyć możemy:
- wirusowe zapalenie wątroby typu A tzw. „żółtaczka pokarmowa”,
- choroby jamy ustnej (afty i bakteryjne zapalenie jamy ustnej),
- Salmonellozy.
Pamiętajmy, by myć ręce – po wyjściu z toalety, przed jedzeniem, po zabawie ze zwierzętami, po jeździe autobusem, czy po spacerze.
- Brudne ręce są przyczyną licznych chorób zakaźnych, wystarczy dotknąć nieumytymi rękami okolice oczu, nosa czy ust i jesteśmy narażeni na ryzyko infekcji, np. wirusem grypy czy wirusowym zapaleniem wątroby typu A (żółtaczka pokarmowa);
- Higiena rąk to najprostsza i jedna z najbardziej skutecznych metod zapobiegania zatruciom pokarmowym, chorobom wirusowym, pasożytniczym i skórnym;
- Mycie rąk w ciepłej wodzie z mydłem przez ok. 20-30 sekund pozwala nam pozbyć się większości drobnoustrojów, pomaga nam uchronić się od zakażenia;
- Brudne ręce są przyczyną licznych chorób zakaźnych, wystarczy dotknąć nieumytymi rękami okolice oczu, nosa czy ust i jesteśmy narażeni na ryzyko infekcji, np. wirusem grypy czy wirusowym zapaleniem wątroby typu A (żółtaczka pokarmowa);
- Higiena rąk to najprostsza i jedna z najbardziej skutecznych metod zapobiegania zatruciom pokarmowym, chorobom wirusowym, pasożytniczym i skórnym;
- Mycie rąk w ciepłej wodzie z mydłem przez ok. 20-30 sekund pozwala nam pozbyć się większości drobnoustrojów, pomaga nam uchronić się od zakażenia;
Wykształcenie prawidłowego nawyku mycia rąk jest najlepszym środkiem profilaktycznym.
CHOROBY BRUDNYCH RĄK to choroby przewodu pokarmowego wywoływane przez bakterie, wirusy i pasożyty, które przedostały się do organizmu ludzkiego poprzez jamę ustną, na skutek niewłaściwej higieny rąk.
Kontakt z brudnymi warzywami lub owocami, ze zwierzętami, z pieniędzmi, korzystanie z toalety, dotknięcie klamki, telefonu, trzymanie się poręczy w autobusie lub tramwaju sprawia, że na nasze ręce dostaje się od 100 do 10 tys. drobnoustrojów chorobotwórczych.
Do chorób brudnych rąk zaliczyć możemy:
- wirusowe zapalenie wątroby typu A tzw. „żółtaczka pokarmowa”,
- choroby jamy ustnej (afty i bakteryjne zapalenie jamy ustnej),
- Salmonellozy.
Pamiętajmy, by myć ręce – po wyjściu z toalety, przed jedzeniem, po zabawie ze zwierzętami, po jeździe autobusem, czy po spacerze.
Wykształcenie prawidłowego nawyku mycia rąk jest najlepszym środkiem profilaktycznym.
Jak myć prawidłowo ręce
• myj ręce ok. 30 sekund;
• rozpocznij od zmoczenia rąk wodą;
• nabierz tyle mydła, aby pokryło całą powierzchnię dłoni;
• dokładnie rozprowadź mydło po powierzchni pocierając o siebie rozprostowane dłonie;
• pamiętaj o dokładnym umyciu przestrzeni między palcami, grzbietów palców oraz okolic kciuków;
• na koniec dokładnie opłucz ręce wodą i wytrzyj ręce do sucha jednorazowym ręcznikiem.
Myjąc ręce w miejscu publicznym staraj się nie dotykać umytymi rękoma klamek, drzwi oraz innych elementów wyposażenia, mogą znajdować się na nich liczne bakterie. Wychodząc możesz posłużyć się papierowym ręcznikiem, który ograniczy kontakt z drobnoustrojami.
